جماعت حریدی یا ارتدکس افراطی، به آن دستهای از یهودیانی گفته میشود که التزام شدیدی به رعایت هالاخا(قوانین شرعی دین یهود) و مطالعه متون دینی خود دارند. سبک زندگی خاص حریدیان و معافیتهایی که از جانب دولتهای مختلف رژیم صهیونیستی برای این جماعت درنظر گرفته شده است، اکنون به چالشی جدی برای جامعه و دولت رژیم صهیونیستی تبدیل شده است.
جمعیت و مراکز حضور
مطابق آخرین سرشماریها، ۱۴ درصد از جمعیت رژیم صهیونیستی را حریدیان تشکیل میدهند. به عبارت دقیقتر حدود ۱.۴ میلیون حریدی در سرزمینهای اشغالی زندگی میکنند. نرخ زاد و ولد در جماعت حریدی بسیاری بالا است؛ در حالی که نرخ زاد و ولد برای خانوادههای سکولار در رژیم صهیونیستی حدود ۲.۲ فرزند است، این نرخ برای حریدیان ۷.۱ فرزند است. این روند نشاگر رشد شدید جمعیت در جماعت حریدی بوده و تداوم این وضع سبب خواهد شد تا در ۲۵ سال آینده، جمعیت حریدیان از ۱۴ درصد جمعیت رژیم صهیونیستی به ۲۴ درصد افزایش یابد. بنی باراک شهر اصلی حریدیان در سرزمینهای اشغالی است. این شهر در شرق تل آویو واقع شده و مطابق آمار، بین ۱۵ تا ۲۰ درصد حریدیان رژیم صهیونیستی در این شهر ساکن هستند.
در رژیم صهیونیستی نهادهای مذهبی و وزارتخانههایی که با احکام دین یهود سروکار دارند، عمدتا توسط حریدیان اداره میشوند. به عنوان مثال در وزارت بهداشت، حریدیان به شدت بر اجرای دقیق احکام کوشر(احکام خاص دین یهود در خصوص غذا) نظیر احکام ذبح نظارت دارند و امر ثبت ازدواج نیز توسط حریدیان انجام میشود. بر همین اساس، حریدیان ازدواج کسانی که بر طبق احکام دین یهود، گوییم(غیر یهودی) بوده را ثبت نمیکنند و این افراد برای ثبت ازدواج خود ناچار به سفر به کشورهایی نظیر یونان، قبرس، گرجستان و... هستند.
کار و اشتغال
اکثریت مردان حریدی وارد بازار کار نشده و فقط به مطالعه تورات میپردازند. جوانان حریدی در مدارس خاصی تحت عنوان یشیوا فقط به مطالعه متون دینی پرداخته و از یادگیری هرگونه علوم غیر دینی نظیر ریاضیات، کامپیوتر، زبان انگلیسی و... خودداری میکنند. این مسئله سبب میشود تا جوانان حریدی دانش لازم برای حضور در مشاغل با درآمد بالا در سرزمینهای اشغالی را نداشته باشند و اغلب این افراد درگیر بیکاری خودخواسته اند.
از این رو، در یک خانواده حریدی، غالبا زنان مخارج خانواده را تامین میکنند. عمده درآمد این افراد از طریق یارانههای دولتی که مخصوص این جماعتها بوده و به گروههای دیگر جامعه تعلق نمیگیرد، تامین میشود.
مطابق جدیدترین آمار سازمان بیمه ملی رژیم صهیونیستی(مشابه سازمان تامین اجتماعی)، حدود ۲۷۰ هزار حریدی در رژیم صهیونیستی زیر خط فقر زندگی میکنند، اما آمار غیر رسمی حکایت از درگیری حدود ۶۵۰ هزار تن از حریدیان با مسئله فقر دارد.
سربازی
حریدیان برخلاف سایر جماعتها به خدمت سربازی نرفته و از امتیاز معافیت برخوردارند. در سالهای ابتدایی تشکیل رژیم صهیونیستی، بنگوریون، اولین نخست وزیر رژیم صهیونیستی، برای جذب حمایت احزاب حریدی جهت تشکیل کابینه خود، با معافیت حریدیان از سربازی موافقت کرد. حریدیان در آن زمان اقلیت کوچکی در جامعه رژیم صهیونیستی به شمار میرفتند و تنها ۴۰۰ نفر از آنان در زمان اعطای حق معافیت، مشمول قانون خدمت سربازی بودند. اما با گسترش جمعیت حریدیان، مسئله سربازی این جماعت اکنون به چالشی جدی برای رژیم صهیونیستی تبدیل شده است.
در دوره پسا طوفانالاقصی رژیم به شدت با مسئله کمبود سرباز مواجه شده و ارتش رژیم صهیونیستی اعلام کرده است که نیاز مبرمی به جذب حدود ۱۲ هزار سرباز برای تکمیل کادر نظامی خود دارد. این در حالی است که حدود ۸۰ هزار جوان حریدی واجد شرایط برای گذراندن دوره سربازی بوده اما به دلیل بحث معافیت، از حضور در ارتش رژیم صهیونیستی ممانعت میکنند.
بر همین اساس، در ماههای اخیر فشار به حریدیان برای لغو معافیت سربازی به شدت افزایش یافته است. در همین راستا، دیوان عالی رژیم صهیونیستی معافیت حریدیان از سربازی را غیرقانونی دانسته و جوانان حریدی را ملزم به حضور در ارتش برای گذراندن دوره سربازی کرده است. پس از این حکم دیوان عالی، احزاب حریدی تلاش کرده اند تا با وضع قوانین مطلوب خود در کنست، معافیت حریدیان از حضور در خدمت سربازی را تمدید کنند. قانونگذاران دولت ائتلافی اکنون به دنبال تدوین قانونی هستند که طبق آن هم بتوانند متحدان حریدی خود را راضی نگه دارند و هم از فشارهای مردمی پیرامون این مسئله بکاهند.
آخرین نسخه از لایحهای که قرار است در خصوص سربازی حریدیان تدوین شود، تحت عنوان قانون بیسموت شناخته میشود. این لایحه که توسط بوآز بیسموت، رئیس کمیته سیاست خارجی و جنگ کنست از حزب لیکود تدوین شده است، با حجم بالایی از انتقادات از جانب احزاب اپوزیسیون و مقامات دیوان عالی دادگستری مواجه شده است. منتقدان لایحه بیسموت معتقدند که این لایحه پر از ابهام و تبصره بوده و عملا تاثیری در جذب حریدیان به خدمت سربازی ندارد. این لایحه حتی با مخالفت جدی برخی از نمایندگان احزاب ائتلافی مواجه شده و این افراد اعلام کرده اند که قطعا به این لایحه رای منفی خواهند داد.
تضاد با سکولارها
سکولارها خواهان حذف امتیازات ویژه حریدیان بوده و آن را ناعدالتی آشکار در جامعه رژیم صهیونیستی قلمداد میکنند. سکولارها معتقدند که چرا باید مالیاتی که میپردازند بدون هیچ دلیل منطقی صرف پرداخت یارانه به حریدیان شود. آنها همچنین از دولت مطالبه لغو معافیت حریدیان از خدمت سربازی را دارند. سکولارها تمایل دارند که در روز شنبه به تفریح پرداخته و از تعطیلات خود استفاده کنند، اما حریدیان معتقدند در روز شنبه انجام کار و تفریح حرام بوده و همه باید به عبادت مشغول باشند. همچنین حریدیان به شدت با همجنسگرایی مخالف بوده و خواهان سلب آزادی همجنسگرایان در سرزمینهای اشغالی اند. این مسائل منجر به وقوع شکافهای گسترده میان حریدیان و جماعتهای سکولار در سرزمینهای اشغالی شده است.
نسبت با صهیونیسم
در اواخر قرن ۱۹، عمده حریدیان به طور گسترده با صهیونیسم مخالفت میکردند. حریدیان معتقد بودند که فقط خداوند با ظهور منجی میتواند به تبعید یهودیان پایان دهد و تلاشهای انسانی برای بازگرداندن یهودیان به سرزمین موعود، محکوم به شکست است. بر همین اساس، تمامی پیشگامان تاسیس دولت صهیونیسم افرادی سکولار بودند. تئودور هرتزل یکی از نظریهپردازان اصلی ایده صهیونیسم، در رساله دولت یهود خود صراحتا بیان میکند:«ما روحانیون خود را در محدوده معابدشان حفظ خواهیم کرد و از بروز عقاید خداباورانهآنها در امر حکومت اجتناب خواهیم کرد».
در سال ۱۹۱۲ صدها نفر از خاخامهای یهودی در شهر کاتوویتز آلمان گرد هم جمع شده و حزب آگودات اسرائیل را تاسیس کردند. در آن زمان این جنبش به شدت ضد صهیونیسم بوده و به مبارزه با تفکرات صهیونیستها میپرداخت. اما پس از وقوع جنگ جهانی دوم و بغرنج شدن شرایط برای زندگی یهودیان در اروپا، این حزب تفکرات خود را تعدیل کرده و از یک حزب ضد صهیونیسم به یک حزب غیر صهیونیسم تبدیل شد. اعضای این حزب معتقد بودند که رژیم اسرائیل میتواند آنها را از وضعیت بغرنجی که در اروپا گرفتار آن بودند رهایی بخشیده و به مامنی امن برای یهودیان تبدیل شود. به همین دلیل موج مهاجرت این دسته از یهودیان به سرزمینهای اشغالی در سالهای ابتدایی تاسیس رژیم صهیونیستی آغاز شد.
احزاب حریدی
حزب آگودات اکنون به همراه حزب دگل هاتوراه، بلوک یهودیت متحد توراتی را تشکیل داده و این بلوک به عنوان نماینده حریدیان اشکنازی، معمولا در انتخاباتهای کنست رژیم صهیونیستی، موفق به کسب ۷ کرسی میشود. از سوی دیگر، حزب شاس نیز نماینده حریدیان میزراحی و سفاردی در پارلمان رژیم صهیونیستی بوده و در انتخابات گذشته موفق به کسب ۱۱ کرسی شد. اعضای این دو حزب معمولا در مسائل کلان سیاسی رژیم دخالت نکرده و عمدتا به دنبال تامین منافع حریدیان هستند.
حضور در ائتلاف نتانیاهو و چالشهای پیش رو
حزب شاس و یهودیت متحد توراتی در آغاز به کار دولت فعلی، جزو ائتلاف نتانیاهو بوده و در دولت مناصب وزارتی به برخی از اعضای این احزاب اختصاص داده شده بود. اما پس از اختلافات بر سر بحث سربازگیری از جماعت حریدی، اعضای این دو حزب از دولت خارج شده ولی در پارلمان رژیم صهیونیستی همچنان به حمایت از دولت نتانیاهو پرداختهاند.نرخ رشد بالای جمعیت حریدیان و اعطای مزایا و معافیتهای ویژه به این جماعت از جانب دولت، در آیندهای نزدیک مشکلات عدیدهای را برای رژیم صهیونیستی به همراه خواهد داشت. کمبود نیروی کار، کمبود نیروی نظامی، افزایش هزینهکرد دولت نسبت به درآمد و... چالشهای جدی است که با تداوم وضعیت فعلی، میتواند آینده رژیم را به شدت تحت تاثیر خود قرار دهد. از همین روی، مسائل پیرامون حریدیان به چالش جدی انتخاباتهای سالیان اخیر در رژیم صهیونیستی تبدیل شده است. این وضعیت بهگونهای است که یکی از منازعات اصلی در انتخابات پیشرو، مسئله سربازگیری از جماعت حریدیان خواهد بود.
اکنون شرایط بیش از همه برای نتانیاهو دشوار شده است، چرا که او اگر تصمیم به لغو معافیت سربازی حریدیان بگیرد، شرکای سنتی حریدی خود در ائتلاف را از دست داده و اگر بر معافیت حریدیان از سربازی پافشاری کند، آسیبی جدی به بدنه حزب متبوع خود، یعنی حزب لیکود وارد خواهد آورد. بر همین اساس، با توجه به وقوع شکاف در بدنه حزب لیکود و سایر احزاب دولت ائتلافی بر سر مسئله سربازی حریدیان، به نظر میرسد نتانیاهو چالش جدی برای تداوم نخست وزیری خود در دولت آینده داشته باشد.
پایان/
نظر شما